Blog #076 Damhertenbronst

Blog #076 Damhertenbronst

8234 Vechtende damherten

In oktober gaan de damherten regelmatig op de vuist

Oktober is de maand van de Damhertenbronst. In de Amsterdamse Waterleidingduinen is dit een geweldig spektakel. Rond het vliegermonument is het een geluidszee van burlende herten. Dit jaar viel het hoogtepunt van de bronst in de herfstvakantie en doordat reizen naar het buitenland moeilijk is en veel mensen dus in Nederland bleven, was het extra druk. Maar het is ook wel de moeite waard.  Het hele gebied heeft een bepaalde geur, die ook ’s avonds nog in je neus hangt. Maar aan het einde van de dag heb je wel het gevoel dat je iets bijzonders hebt meegemaakt. Een aanrader dus. Hier wat impressies van mijn middag in de duinen.

01 Twee burlende damherten-1-7743

01 Twee burlende damherten

Normaal gesproken zie je hier alleen vrouwtjes en heel jonge mannetjes.  Buiten de bronst slechts zelden een volwassen man. Die trekken zich terug in de beboste gedeelten en komen maar spoardisch tevoorschijn. In oktober komen ze dan massaal naar vaste plekken buiten hun rustgebied. Ze graven er kuilen, bakenen hun territorium af en burlen er op los.

2 Hert in vaste kuil -7875

2 Hert in vaste kuil, territoriumpje

 

3 Burlend Hert-7914

3 Burlend Hert, het burlen klinkt overal

Het hoogtepunt is natuurlijk dat zij met elkaar op de vuist gaan. Nou ja op de geweien dus. In de beperkte tijd dat ik hier doorbracht zijn mij drie vormen van knokken opgevallen.

4 Knokkende herten 7739

4 Knokkende herten

Eerst het dominante hert dat zijn kudde voor zichzelf wil houden. Hij heeft een roedel rond zich verzameld, die rondtrekt en die hij bewaakt. Komt er een andere man in de buurt, dan wordt die verjaagd. Het blijft hierbij meestal bij er hard achteraan rennen, tot een gevecht komt het vrijwel niet. Daarvoor is het hij te dominant.

5 Roedel herten met dominante Man-8137

5 Roedel herten met dominante Man

Dan de tweede vorm. Een soort territorium afbakenen. Territorium is hier een groot woord, het gaat meestal om een kuil.  In het gebied waar de bronst voornamelijk plaatsvind, is de afstand tussen die kuilen maar beperkt, enkele tientallen meters. Een Duitse filmer, die hier voor televisieopnames al een week was, wees mij erop dat het donkere hert de hele week een bepaalde kuil in bezit had, die nu echter betwist werd door een licht hert. Er vonden schermutselingen plaats en uiteindelijk moest het donkere hert zijn plek afstaan. Wat zo aantrekkelijk aan die specifieke plek was, werd mij niet duidelijk, evenmin als de functie van zo een plek.

6 Licht en Donker hert betwisten een kuil-7797

6 Licht en Donker hert betwisten een kuil

 

7 het Territorium gevecht-7781

7 het Territorium gevecht

 

8 het Territorium gevecht gaat verder tussen de Bomen-7802

8 het Territorium gevecht gaat verder tussen de Bomen

 

9 Het lichte hert is de overwinnaar-7792

9 Het lichte hert is de overwinnaar

 

10 De donkere blaast burlend de aftocht-7812

10 De donkere moet zijn kuil afstaan en blaast luid burlend de aftocht

 

Dan de derde vorm, een soort vechttraining. Je ziet vaak twee jonge volwassen mannen samen rondlopen. Het lijkt erop of ze geen vaste plek hebben. Af en toe wordt er dan gevochten. Vervolgens lopen ze weer broederlijk verder en even later vindt er dan weer een knokpartijtje plaats.

11 Jonge mannen trekken samen op-8203

11 Jonge mannen trekken samen op

 

 

 

12b En gaan regelmatig op de vuist-8296

12 En gaan regelmatig op de vuist

Dan nog wat aanvullende fotos

 

15 Klaar voor gevecht-8174

15 Klaar voor gevecht

 

14 Uitrekken-8095

16 Uitrekken

 

 

 

 

 

17 Een vredig tafreeltje om af te sluiten-8314

18 Een vredig tafereeltje om af te sluiten

En tenslotte. Ik heb ook nog een filmpje gemaakt en op YouTube geplaatst
Hier de link naar het filmpje Damhertenbronst in de AWD

#030 Damhertenbronst

#030 Damhertenbronst

 

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Portret Bok

AWD, Eendenvlak bij zonsopkomst

AWD, ingang de Zilk

Als laatste van mijn drie blogs over de hertenbronst Het Damhert. De damhertenbronst vindt ongeveer in de laatste twee weken van Oktober  plaats. De Amsterdamse Waterleidingduinen is de beste plaats om er getuige van te zijn. Dat is niet te ver bij mij vandaan, dus dit najaar ben ik er enkele keren geweest. Een van de plekken waar je grote aantallen damherten kunt zien, is het Eendenvlak bij de ingang de Zilk. Dus op een mistige morgen richting de Zilk gereden. Je kon nauwelijks vooruit kijken, en fotograferen was vrijwel onmogelijk. Ik had gehoopt op wat mooie plaatjes met grondmist, maar helaas. Nadat de zon opkwam kleurde de hemel prachtig rood en had ik toch mijn ‘geluksmomentje’.

 

Damherthindes  (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Damherthindes bij het Eendenvlak

 

De zon werd krachtiger en het werd lichter. Voordeel van een beetje mist is wel dat je mooie kleuren krijgt. Deze twee dames lijken verwonderd te kijken naar die man die al zo vroeg door hun tuintje loopt. Ook meneer  Damhert was aanwezig.

Damhert  bok (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Damhertbok Eendenvlak

Het nadeel van het Eendenvlak is dat ook de herten je van grote afstand zien komen. Dus fotos van vechtende mannen zat er niet in. Ze waren vertrokken voordat ik op ‘fotoafstand’ was. Toch maar weer naar de bosjes achter de Oranjekom. Daar was het beter,  met oa deze burlende  bok.

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Burlende bok bij de Oase

Je hebt hier echter altijd wel weer wat takken in beeld.  De mannetjes waren niet alleen aan het burlen, maar af en toe kwam het ook tot een flink gevecht.

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Vechtende bokken

 

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Vechtende bokken

Het overwinnende mannetje staat triomfantelijk te kijken naar zijn tegenstander die op de loop gaat.

Winnende bok Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Overwinnaar

Verliezende bok Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Verliezer gaat op de loop

 

Dit vechten is niet helemaal zonder gevaar, deze bok heeft een flink stuk van zijn gewei verloren.

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Bok met half gewei

 

Wat mij opviel bij de damherten is, dat de mannen blijven grazen en eten. Dat had ik bij de Edelherten niet gezien, daar eten de mannen gedurende de bronst nauwelijks.

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Grazende hindes is normaal

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Maar grazende bokken tijdens de bronst?

 

Wel gelijk is, dat ze een kuil voorzichzelf graven en zich daarin af en toe terugtrekken om wat tot rust te komen.

 

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Bok in rustkuil

Deze bronst van damherten is eigenlijk heel bijzonder. Dat  werd mij later duidelijk. Ik raakte in gesprek met twee Belgische fotograferen die helemaal hiernaartoe waren gekomen om de bronst te fotograferen. Een dat hebben wij zomaar in onze achtertuin.

 

Damhert (Dama dama) Damhirsch Fallow Deer

Burlende bok

Nog even ee een keer burlen en dan weer een jaartje wachten op dit mooie spektakel.

#029 Edelhertenbronst

#029 Edelhertenbronst

 

Roedel edelherten (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Roedel edelherten

Het Edelhert is de grootste van de drie inheemse hertensoorten. Als de zomer voorbij is en de nachten kouder worden komt de bronst van de edelherten op gang. Het kan per gebied enkele weken verschillen, maar grofweg vindt de edelhertenbronst plaats in de laatste twee weken van september.

 

Edelhertgeit in heide. (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhertgeit in heide.

Er vindt een aantal lichamelijke veranderingen plaats bij zowel vrouwelijke (Hindes) als mannelijke beesten (Bokken). De vrouwen worden in deze periode gedurende een dag drachtig.  Het mannetje bevrucht het vrouwtje dan. Jagers noemen dat dat de hinde wordt beslagen. Vindt de bevruchting niet plaats op die dag, dan is het 18 dagen later weer raak en kan alsnog een poging  worden gedaan.

Edelhertengeiten (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhertengeiten

 

Edelhert (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhert

Bij het mannetje is de lichamelijke verandering uiterlijk duidelijker zichtbaar. Uiteraard het imposante gewei. De nek zwelt op.

Om te imponeren haalt het mannetje het gewei door gras of hei en draagt dat dan vaak met zich mee.

Edelhertbok smijt gras en heide omhoog (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhertbok smijt gras en heide omhoog

Edelhert met hei en gras  op gewei(Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhert met hei en gras op gewei

 

Hij neemt modderbaden en beplast zichzelf om zijn geur nog duidelijker onder de aandacht te brengen.

Edelhert beplast zich(Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhert beplast zich

 

Ook is het mannetje nu in staat tot “Burlen” een soort imposant loeien, dat van ver is te horen in het bos. Hiermee geeft hij aan: “dit is mijn territorium en de hindes in dit gebied behoren aan mij”.

Burlend Edelhert (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Burlend Edelhert

Burlend Edelhert (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Burlend Edelhert

Dit territorium wordt sterk verdedigd naar andere dominante mannetjes. Als een ander mannetje zich aandient, wordt die verjaagd. Als het ook een sterk dominant mannetje betreft komt het soms eerst nog tot een gevecht. Indien het verschil in kracht en dominante groot is, wordt er niet eens gevochten, maar gaat het andere mannetje meteen op de loop.

 

Gedurende de bronst worden in het Nationaal Park de Hoge Veluwe allerlei bronst-aktiviteiten georganiseerd.  O.a. worden er excursies gehouden, waarbij je vanuit wildkansels de bronst kan bekijken. Ook worden op bepaalde plekken de herten naar de randen van de rustgebieden gelokt, door voedsel neer te gooien.

Voeren herten tijdens bronst NPHV

Voeren herten tijdens bronst NPHV

Dit trekt ieder jaar weer grote aantallen fotografen.   Het NP doet dit om de bronst voor iedereen zichtbaar te maken. Mijn persoonlijke theorie is ook dat ze hiermee willen voorkomen dat al die fotografen of eigen houtje het veld intrekken en dat op deze wijze de ‘narigheid’ wordt beperkt.

 

(Cervus elaphus)
Fotografen in het NPHV tijdens hertenbronst

Het is een bijzondere belevenis om tussen al die fotografen te staan. En ook het sociale aspekt is waard om te bekijken. Het is net een reünie.  Sommigen komen met de hele familie, kamperen gedurende de bronst een aantal weken in de buurt en komen iedere dag rond 3 uur naar de Wildbaan op het NP de Hoge Veluwe. Er worden bekenden gegroet, nieuwe vrienden gemaakt, kortom een soort eigen subcultuurtje. Leuk om een keer gezien te hebben.

 

Hoe het ook zei, als dan de herten tevoorschijn komen, is het ondanks al die mensen, toch een speciale gebeurtenis.

Roedel geiten uittredend (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Roedel geiten uittredend uit bosrand

 

 

Uiteraard zijn er meer plekken op de Veluwe waar bronst plaatsvindt en dan meer in de ‘echte wilde natuur’. Uiteindelijk spreekt mij dit meer aan. ’s Morgens heel vroeg als het nog donker is het bos, naar een open plek waar herten soms komen.

Edelhert in ochtendlicht, veluwe omgeving Hoenderloo (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhert in ochtendlicht, veluwe omgeving Hoenderloo

 

Als het dan wat mistig is en de zon langzaam opkomt is het geweldig om dan in de verte langzaam de contouren van een mannetjeshert te zien opduiken en het burlen te horen.  Technisch misschien niet volmaakt, maar wel een van mijn favoriete fotos.

 

Edelhert in ochtendmist  (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch
Edelhert in ochtendmist omgeving Hoenderloo

 

Later op de dag wordt het een en ander duidelijker zichtbaar. Het mannetjes hert dat dan al enkele weken bezig is met de bronst begint vermoeid te raken. Er is al enkele weken niet gegeten. Even rustig in een kuil liggen en af en toe wat vermoeid burlen.

 

Vermoeid edelhert in  rustkuil (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch
Vermoeid edelhert in rustkuil
Edelhert burlend in  rustkuil(Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch

Edelhert burlend in rustkuil

 

Als begin oktober dan de bronst voorbij is, treedt de rust weer in in het bos. De roedels ontbinden zich, mannetjes trekken zich terug en verdragen elkaars aanwezigheid weer. In  Juni van het jaar daarop worden de kalveren dan geboren en enkele maanden later begint het circus opnieuw. Ik hoop er dan weer op nieuw bij te zijn.

 

Edelhertbok in heide, (Cervus elaphus), Red Deer, Rothirsch
Edelhertbok in heide, NPHV
#027 Hertenbronst

#027 Hertenbronst

 

3 soorten Herten

Ree, Damhert Edelhert


Meestal wordt bij hertenbronst gedacht aan de bronst van Edelherten zoals die midden september tot begin oktober plaatsvindt. Maar er zijn in Nederland nog twee inheemse herten die aan het einde van de zomer / begin van de herfst een brondt periode kennen. De eerste is het ree. De bronst daar vindt plaats van midden Juli tot begin Augustus. Tenslotte het damhert als laatste, van de 2e tot de 4e week van Oktober.

 
 
 

Reebok

Reebok

Het ree is in Nederland het meest algemene hertensoort.  Je kunt reeën in alle typen terrein tegenkomen, bos, weide etc. Het is moeilijk tellen, maar de schatting is dat er in Nederland meer dan 100.000 reeën voorkomen. Als je ’s morgens vroeg, of tegen zonsondergang het bos ingaat is de  kans een ree tegen te komen vrij groot.

 
 
 

Edelhert

Edelhert

 
Edelherten, kun je vinden in de Oostvaarderplassen, in Limburg en uiteraard op de Veluwe. Gedurende de bronstperiode worden in het Nationaal Park de Hoge Veluwe de Edelherten gevoederd (hoewel we dat om de een of andere reden niet zo mogen noemen daar) en kun je ze heel goed bekijken.

 
 

 
 

 

Damhert

Damhert, bok

Damherten komen in grote aantallen voor in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Geschat wordt dat er rond de 3200 damherten rondlopen in de AWD. De gemeente Amsterdam, als beheerder van het terrein heeft besloten dit aantal door afschot terug te brengen tot rond 800. Het argument hiervoor is, dat het huidige hoge aantal damherten leidt tot overbegrazing wat verminderde biodiversiteit tot gevolg heeft.

 
 

 
 

 

Hierboven de verschillende soorten bokken afgebeeld, hieronder de geiten. Dit als inleiding tot de volgende drie aparte blogs. De bronst van ieder van de drie soorten zal ik een aparte blog beschrijven met foto’s.

 

Reegeit

Reegeit tussen het Boekweit. Gooi.

Edelhertgeit tussen de Heide

Edelhertgeit in het Nationaal Park de Hoge Veluwe

Damhertgeit

Damhertgeit in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Blog #056 Glencoe 2-NL

Blog #056 Glencoe 2-NL

4357

River Coe close up 4160

River Coe close up

 

Vrijdagmorgen, opnieuw een regenachtige morgen  en de voorspelling was ook regen voor de rest van de dag. Wilco besloot een presentatie te geven over zijn fotografische werk en de manier waarop hij tegen fotografie aankijkt. Erg informatief, maar ik had al wat van zijn werk gezien en was daarvan onder de indruk. Vaak heel minimalistisch, maar hoe eenvoudiger het eruit ziet, hoe moeilijker het is. Mijn persoonlijke motto is, dat ik nog niet goed genoeg ben voor eenvoudige fotos.

In de middag leek het toch dat we enige droge momenten zouden beleven, dus op naar Glen Etive. Door dit dal loop de Rivier de Etive met alweer heel veel stroomversnellingen. De wind blies onstuimig en het was Vrijdag de 13e, dus het recept voor narigheid. Ik had mijn statief en camera klaar gezet voor de opname hieronder toen een onverwachte windvlaag mijn statief omver blies. Schade aan zowel camera als lens……. Gelukkig(nou ja) functioneerde mijn camera nog naar behoren, alleen de buitenkant leek beschadigd. Hetzelfde voor de lens, maar ondanks dat was het niet mijn meest geslaagde momentje.

River Etive waterfall 4291

River Etive waterfall

De foto van de Etive bleek later een van mijn favorieten te worden en de camera is binnenkort gerepareerd. Dus hopelijk zal alleen de aardige foto overblijven als herinnering aan deze plek en zal de rest snel vergeten zijn.

Na een kleine stemming besloten we de dag af te sluiten bij het Kasteel Stalker, zo’n 40 kilometer noordelijk van het plaatsje Oban aan de Schotse westkust. Als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis en achtergrond van het kasteel klik dan hier

Stalker Castle with dull light 4308

Stalker Castle with dull light

Het kasteel is volledig omringd door het water van Loch Laich. We begonnen met wat standaard fotos en ons groepje ging daarna aan de gang met een foto vanuit het water. Ik ontdekte dat mijn laarzen lekten en ging terug het droge op. Ik pakte mijn spullen in en ging zitten wachten op de anderen. Het bleek dat zij iets geduldiger waren en dat ze bleven wachten op mooier licht. Ik bleef zitten en hoopte dat ze snel klaar zouden zijn.

Op dat moment braken de wolken voorzichtig open en een smal strookje roze licht brak door. Dus ik haastte me om mijn spullen weer tevoorschijn te halen, de lucht kleurde steeds meer roze. Ik moest snel werken, het zou nog maar enkele minuten licht zijn. Snel werd de avondhemel donkerblauw. Maar ik had mijn opname gemaakt, dankzij het geduld van mijn reisgenoten.

Stalker Castle at sunset 4340

Stalker Castle at sunset

Een leuke afsluiting van de dag, ondanks het ongelukje eerder op de dag. Moe maar voldaan zoals het gezegde is, keerden we om 19.30 terug naar de Glencoe Inn.

Zaterdag, onze laatste volle dag. De Drie Zusters hadden al de hele week op onze agenda gestaan, maar de omstandigheden waren niet goed genoeg. Vandaag een nieuwe poging. Toen we aan kwamen  op het plateau met een mooi uitzicht, merkten we opnieuw dat het gebied erg populair is. Een andere fototour kwam ons tegemoet. Ongelukkig genoeg hadden ze hun bus net geparkeerd in de richting waarin wij gingen fotograferen. Het was dezelfde groep die we een dag eerder al hadden gezien in Glen Etive, die Nederlanders, je ziet ze overal.

Three Sisters 4390

Three Sisters

Ze maakten hun fotos, maar toen bleven ze nog overal  hangen en babbelen voordat ze eindelijk vertrokken en kon ik mijn foto’s maken. Ja, het leven van een hobbyfotograaf is niet gemakkelijk….

Glencoe Lost Valley 5036

Glencoe Lost Valley

Aan het einde van de ochtend sloeg het weer opnieuw om en vertrokken we naar een mooie locatie met de rivier de Coe voor ons en de Bidean Nam Bian als achtergrond (Gaelic voor hoogste top van de heuvels – de Bidean is de hoogste berg van de streek Argyll). Een zilveren rivier die door het onaangetaste  landschap stroomt. We hoopten op wat mooie zonnestralen door de wolken heen en uiteindelijk gebeurde dat ook.

Meandering River Coupall with Black Mount as backdrop 4402

Meandering River Coe with Bidean Nam Bian as backdrop

 

Tegen de middag waren we doornat en snakten naar koffie, dus op naar het Kings House Hotel. Opnieuw kwam een roedel herten dicht bij de bus, maar geen aardige fotos deze keer. Ik zat achterin de bus, maar  de aanblik en de herinnering is er wel.

De regen bleef maar stromen, we besloten een ‘bustour’te doen door de Glen Etive. Mooie vergezichten in een steeds wisselend landschap.  Hoe verder in het dal , hoe meer bomen en weelderig groene struiken. Hier en daar ontdekten we herten.

Rain in Glen Etive 4444

Rain in Glen Etive

Ik had geen lange lenzen bij me, dat is voor een volgende gelegenheid.  Omdat de regen bleef aanhouden keerden we wat eerder terug dan andere dagen naar de Glencoe Inn om wat fotobewerking te doen. ’s Avonds hadden we een laatste fotobespreking.

De  volgende dag, zondag, was de reis terug naar Amsterdam en namen we afscheid. Het was een hele leuke fototrip, in aardig gezelschap en met uitstekende begeleiding en fotografische ondersteuning. Dank aan mijn fotomaten Liesbeth, Elena, Marianne, Sandra, Davy, Quinten en onze Guru, Wilco Dragt.

My teammates, foto byWilco Dragt

My teammates, foto by Wilco Dragt

 

and me foto by Wilco Dragt

and me foto by Wilco Dragt

 

link to background page